۱۳۹۸/۰۳/۲۴

تاملی در ارزش¬مداری شتابزدگیِ آموزشی در نظام آکادمیکِ ایران؛ نگاهی به پدیده شگفت انگیزکارشناسی حفظ قرآن کریم

یکی از مشکلاتِ اساسی در نظام آموزشی ایرانِ معاصر، ارزشی است که در مجامع آکادمیک و غیرآکادمیک برای شتابزدگیِ آموزشی قائل هستند. این اررش را می­توانید […]
۱۳۹۸/۰۳/۱۸

تاریخ مفهوم شهادت (قسمت ۴)

پس از وقفه ای طولانی، اگه الان سری به نوشته قبلی بزنید یادتون میاد که دنبال سر نخ هایی بودم در بایبل در مورد قصه شکل […]
۱۳۹۸/۰۳/۱۲

دربارۀ ریشۀ عربی «یهوه»

پرفسور اسرائیل نال (Israel Knohl)، استاد دانشگاه اورشلیم، سال نوی میلادی را با انتشار مقاله‌ای انگلیسی دربارۀ ریشۀ عربی «یهوه»، خدای یهودیان، آغاز کرد. این مقاله، […]
۱۳۹۸/۰۳/۰۷

اندیشه ی فقهی ابن ابی عقیل و مکتب متکلمان متقدم امامیه

 اندیشه ی فقهی ابن ابی عقیل و مکتب متکلمان متقدم[۱] امامیه نویسنده: دکتر احمد پاکتچی ابن ابی عقیل عمانی، فقیه متقدم امامی و یکی از دو […]
۱۳۹۸/۰۲/۱۹

منابع تراجم‌نگاریِ یک قرن هجری در حوزه عربی

منابع تراجم‌نگاری از گسترده‌ترین و غنی‌ترین منابع مکتوب تاریخی در سایه تمدن اسلامی به شمار می‌آید و گونه‌های تاریخی متنوّعی را شامل می‌شود که هر یک […]
۱۳۹۸/۰۲/۱۱

نکته‌ای درباره گرایش فرقه‌ای جامعه شیعی طبریه

چنانکه پیش از این در مقاله «شواهد انتشار تشیع در اردن و فلسطین تا سده ششم هجری» (به آدرس: http://yon.ir/IQqBb ) اشاره کرده‌ام، شواهد تاریخی نشان از […]
۱۳۹۸/۰۲/۰۲

سخنی در باب ترجمۀ متون علمی و چالش معادل‌گزینی

  طی سال‌های گذشته، بارها دوستانی از من پرسیده‌اند چرا به جای استفاده از ترکیب آشنای «کتاب مقدس» یا «عهدین»، از اصطلاح نامأنوس «بایبل» استفاده می‌کنم. […]
۱۳۹۸/۰۱/۳۱

فوائد تتعلّق بأهل البیت (ع) من کتاب تاریخ الرقه للقُشَیری

تاریخ الرقه للحافظ أبی علی محمد بن سعید بن عبد الرحمن القُشَیری الحرّانی (ت نحو ۳۳۴هـ)، من أقدم تواریخ المدن فی الإسلام، ویتضمّن تراجم موجزه لمن […]
۱۳۹۸/۰۱/۲۱

بدعت (بخش دوم)

بدعت [بخش دوم] بررسى‌ تاریخى‌ الف‌ بدعت‌ در سده ی نخست‌ اسلامى‌: ۱٫ ریشه‌ها در دوره ی پیش‌ از اسلام‌: ویژگیهای‌ دین‌ جاهلى‌ عرب‌، اقتضای‌ پذیرش‌ […]
۱۳۹۸/۰۱/۲۱

در شناخت مؤلف کتاب المستوفی فی النحو

کتاب المستوفی فی النحو اثری است در علم نحو که به تصحیح محمد بدوی المختون، در سال 1407ق / 1987م در قاهره منتشر شده است. با این حال، مصحّح کتاب شناخت دقیقی از مؤلف آن و شخصیت تاریخی وی نداشته است. از این‌رو نویسنده این مقاله تلاش کرده است تا خطاهای مصحّح کتاب و نویسندگان قبلی را در ضبط نام و نسب مؤلف المستوفی فی النحو برطرف سازد و بیشترین آگاهی‌های تاریخی موجود درباره وی و نیز شواهد تشیّعش را از منابع تاریخی گردآوری کند.
۱۳۹۸/۰۱/۱۷

سنت ذیل نویسی در تاریخ نگاری مسلمانان؛ راهکاری برای پرهیز از تاریخ نویسی تکراری

ذیل نویسی در معنای عام، نوشتن شرح و تفسیر بر یک کتاب و مترادف با حاشیه نویسی بر یک اثر است. اما این اصطلاح در تاریخ […]
۱۳۹۸/۰۱/۱۶

نکته‌ای درباره مذهب و مسئله سیادت شیخ صفی‌الدین اردبیلی

از زمانی‌که احمد کسروی در اثر خود شیخ صفی و تبارش، به نفی سیادت و تشیع شیخ صفی‌الدین اردبیلی پرداخت، این موضوع به مسئله‌ای مناقشه برانگیز […]
۱۳۹۸/۰۱/۱۵

کوته‌نوشتی درباره‌ی واژه‌ی تمدن در جهان اسلام!

آن‌چه پیش روست، کوته‌نوشتی درباره‌ی تاریخ واژه‌ی «تمدن» در جهان اسلام است که در آن، برخی نمونه‌های کاربرد کلیدواژه‌ی تمدن در متن‌های حکمی- کلامی کسانی چون شهرزوری، ابن کمونه و جرجانی از سده‌ی 7ام بدین‌سو و هم‌چنین در مقدمه‌ی ابن خلدون ذکر شده! آشکارست که نمی‌توان تمدن را واژه‌ای نوساخته‌شده در سده‌ی نوزدم بدست مترجمان عثمانی بعنوان برابرنهاد civilisation فرانسوی که پیش‌تر در جهان اسلام و زبان تازی بکار نمی‌رفته، دانست!
۱۳۹۸/۰۱/۱۴

امامیه عنوان خوارج در برخی تصحیح‌های تعریفات!

«تعریفات» جرجانی کتابی دانشنامه‌گونه و در ژانر «اصطلاحات‌نگاری»ست. در این کتاب از بسیاری از دسته و فرقه‌های جهان اسلام سخن رفته است. جرجانی در یکی از درآیندهای این کتاب، «الإمامیة» را بطور نامنتظره، برای «خوارج» و منحصر در آنان بکار برده است! البته، این مدخل در برخی از تصحیح‌های تعریفات نیست؛ ولی باید بررسید که اگر بواقع، جرجانی این‌گونه امامیه را تعریف کرده، آن را آیا از کتابی برگرفته یا معنای متبادر بذهن فضایی‌ست که درش این کتاب را نگاشته!؟ دست‌کم، باید نسخه‌های تعریفات را بررسید و کتاب‌های دیگر جرجانی را پژوهید تا بتوان در این‌باره با طمئنینه نظر داد!
۱۳۹۷/۱۲/۲۵

این اشعار سروده کیست؟

ابن شهرآشوب در مناقب خود، بخشی از قصیده‌ای از «ابن مقلّد شیزری یا شرف‌الدوله» و بخشی از قصیده دیگری از «شرف‌الدوله» را در مدح اهل بیت (ع) نقل کرده است که مؤلفین شیعه در سراینده قصیده اول با یکدیگر اختلاف داشته و آن را به شخصیت‌های متعددی از جمله اسامة بن منقذ، جدّ وی سدیدالملک علی بن مقلّد، شرف‌الدوله اسماعیل پسر عموی اسامه، و امیر شرف‌الدوله شیرویه دیلمی نسبت داده‌اند. نگارنده این سطور در این مقاله، انتساب این قصیده به هر یک از شخصیت‌های فوق را رد کرده و سراینده واقعی آن را شناسانیده است.